Ферроқорытпалардың математикалық моделі

Ғалым-металлург Сайлаубай Байсановтың басты ғылыми жетістігі – күрделі гетерогенді металлургиялық жүйелердегі фазалық тепе-теңдіктің физико-химиялық негіздерін зерттеу, нәтижесінде жаңа кешенді қоспаларды өндірудің инновациялық технологияларын әзірлеу мүмкіндігі туындады.

Сайлаубай Байсанов НЦКПМС РК ғалымдарымен, сонымен қатар оның филиалы – Ж. Абишев атындағы Химия-металлургиялық институтпен бірлесіп, арнайы кешенді қоспалар, марганец және хром ферроқоспаларының әр түрлі тағайындалуына арналған жоғары тиімді құрамдар мен өндіру әдістерін әзірледі, соның ішінде болатты тотықсыздандыру және легирлеу үшін.

Құрылған технологиялардың артықшылығы – дәстүрлі кокс және металлургиялық өндіріс қалдықтарының орнына сапасыз, жоғары күлді Қарағанды және Экибастуз көмірлерін қолдану. Белгілі қазақстандық ғалым карбидтік (Теміртау) және фосфорлық (Тараз) пештерді ферроқоспа өндірісіне көшіру жобаларын іске асыруға тікелей қатысқан.

Оның ғылыми еңбектері жоғары бағаланды. Авторлар ұжымының құрамында Сайлаубай Байсанов Қазақстан Республикасы ғылым, техника және білім саласындағы Мемлекеттік сыйлығына ие болды. Сондай-ақ, Е. Букетов және У. Жолдасбеков атындағы сыйлықтардың лауреаты. Елдің жетекші ғалымының белгілі еңбектері қатарында 7 монография, 44 КСРО авторлық куәліктері және көптеген патенттер бар. Металлургия саласындағы білімін ол Мәскеу болат және қоспалар институтында, кейін аспирантурада атақты академик Евней Букетов жетекшілігінде меңгерген. Кейін бұл Сайлаубай Байсановқа ғылым жолында толық қалыптасқан ғалым ретінде техника ғылымдарының докторы дәрежесіне диссертация қорғауға мүмкіндік берді.

Сайлаубай Омарұлы жоғары білікті жас кадрларды тәрбиелеуге үлкен мән береді. Оның жетекшілігімен 10 ғылым кандидаты дайындалды. Ол Актөбе мемлекеттік К. Жубанов атындағы университетінде «Металлургия» кафедрасын құруға елеулі үлес қосып, осылайша елдің батысында алғаш рет ауыр өнеркәсіп инженерлерін даярлай бастады. Кафедраның үздік түлектері – Байсанов шәкірттері – саладағы жетекші мамандарға айналды, кейбіреулері ірі кәсіпорындарды басқарды.

2 желтоқсанда Ж. Абишев атындағы Химия-металлургиялық институт директоры, техника ғылымдарының докторы, ҚР ҰҒА академигі, ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Сайлаубай Байсановтың 70 жасқа толған мерейтойы аталып өтті. Сайлаубай Омарұлыны шын жүректен құттықтап, мықты денсаулық, табыс және жаңа шығармашылық жетістіктер тілейміз!

Абдурасул Жарменов, Қазақстан Республикасының минералдық шикізатты кешенді өңдеу ұлттық орталығының (НЦКПМС РК) бас директоры, ҚР ҰҒА академигі, екі мәрте Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Қазақстанның еңбек сіңірген өнертапқышы

«Қазақстанская правда» газеті, 2020 жылғы 3 желтоқсан.